İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH)

İyi huylu prostat büyümesi, tıbbi adıyla benign prostat hiperplazisi (BPH), prostat bezinin kanserleşme olmaksızın büyümesidir. Prostat, mesanenin hemen altında üretrayı (idrar kanalını) çevreleyen ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Yaşla birlikte prostat dokusu büyüyerek üretrayı sıkıştırır ve idrar akışını engeller.

BPH, 50 yaş üzeri erkeklerin en sık karşılaştığı ürolojik sorunlardan biridir. 60 yaşındaki erkeklerin yaklaşık yüzde ellisinde, 80 yaş üzerinde ise yaklaşık yüzde doksanında prostat büyümesi tespit edilmektedir. Prostat büyümesi kanser değildir ve prostat kanseri riskini doğrudan artırmaz; ancak idrar yapma güçlüğü nedeniyle yaşam kalitesini ciddi şekilde etkiler.

Prostat Büyümesinin Belirtileri 

BPH belirtileri genellikle yavaş ve sinsi başlar, zamanla ilerler. Bu belirtiler alt üriner sistem semptomları (AÜSS/LUTS) olarak adlandırılır ve iki ana gruba ayrılır:

Depolama (İrritatif) Belirtiler

• Sık idrara çıkma: Gündüz 8 defadan fazla idrara gitme ihtiyacı.
• Gece idrara kalkma (noktüri): Gece 2 veya daha fazla kez uyanarak idrar yapma; uyku kalitesini ciddi şekilde bozar.
• Ani sıkışma hissi: Aniden ortaya çıkan, ertelenmesi güç idrar yapma isteği.
• Sıkışma tipi idrar kaçırma: Tuvalete yetişemeden idrar kaçırma.

Boşaltma (Obstrüktif) Belirtiler

• Zayıf idrar akımı: İdrar akışının güçsüz ve ince olması.
• İdrar yapmaya başlamada güçlük (hesitans): İdrar yapma isteğine rağmen akışın başlamasının gecikmesi.
• Kesik kesik idrar yapma: İdrar akışının aralıklı olarak durması ve tekrar başlaması.
• İdrar sonrası damlama: İşeme bittikten sonra damla damla idrar gelmesi.
• Mesanenin tam boşalmama hissi: İdrar yaptıktan sonra mesanede idrar kaldığı hissi.
• İdrar yapmak için karın kaslarını kullanma: İdrar akışını başlatmak veya sürdürmek için ıkınma ihtiyacı.

Prostat Büyümesi Nedenleri

Prostat büyümesinin gelişiminde en önemli iki faktör yaşlanma ve erkeklik hormonu testosterondur. Yaş ilerledikçe prostat bezindeki hücreler testosteron ve onun daha etkili formu olan dihidrotestosteronun etkisiyle çoğalma eğilimi gösterebilir. Bu süreç, zamanla prostat dokusunda büyümeye neden olabilir. Bunun yanında genetik yatkınlık ve aile öyküsü de prostat büyümesi riskini etkileyen unsurlar arasındadır. Obezite ve metabolik sendrom, hormonal denge ve vücut metabolizması üzerindeki etkileri nedeniyle bu sürece katkıda bulunabilir. Diyabet ve kardiyovasküler hastalıklar da prostat sağlığını dolaylı olarak etkileyebilen durumlar arasında yer alır. Fiziksel inaktivite, genel metabolik sağlığı olumsuz etkileyerek riski artırabilirken, yüksek yağlı beslenme alışkanlıkları da prostat büyümesinin gelişiminde rol oynayabilecek faktörler arasında değerlendirilir.

BPH Tanı Yöntemleri

Prostat Büyümesi Tedavi Yöntemleri

Prostat büyümesinde tedavi seçimi, hastanın şikayetlerinin düzeyine, prostatın boyutuna, idrar yapma üzerindeki etkisine ve yaşam kalitesinin ne kadar etkilendiğine göre belirlenir. Hafif belirtileri olan ve günlük yaşamı belirgin şekilde etkilenmeyen hastalarda önce düzenli takip tercih edilebilir. Bu yaklaşımda hasta belli aralıklarla değerlendirilir ve yakınmalar artmadıkça hemen girişimsel tedaviye geçilmeyebilir.

İlaç tedavisi, prostat büyümesinde sık başvurulan yöntemlerden biridir. Alfa bloker olarak bilinen ilaçlar, prostat ve mesane çıkışındaki kasları gevşeterek idrarın daha rahat akmasını sağlamaya yardımcı olur ve etkileri genellikle kısa sürede hissedilir. 5-alfa redüktaz inhibitörleri ise prostat dokusunun zamanla küçülmesini hedefler; ancak bu grubun etkisi daha yavaş ortaya çıkar ve birkaç ay içinde belirginleşir. Bazı hastalarda bu iki ilaç grubu birlikte kullanılabilir. Özellikle prostatı daha büyük olan kişilerde kombinasyon tedavisi daha etkili olabilir. Tadalafil gibi bazı ilaçlar ise hem alt idrar yolu yakınmalarını hem de eşlik eden sertleşme sorununu aynı anda destekleyebilir.

İlaç tedavisinin yeterli olmadığı ya da uygun bulunmadığı durumlarda minimal invaziv yöntemler gündeme gelebilir. UroLift yönteminde prostat dokusu mekanik olarak açılarak idrar kanalının rahatlaması amaçlanır. Rezum olarak bilinen su buharı tedavisinde ise prostat dokusuna uygulanan buharla fazla dokunun küçülmesi hedeflenir. Prostat arteri embolizasyonunda ise prostatı besleyen damarların akımı azaltılarak bezin hacminin küçülmesi amaçlanır.

Daha ileri olgularda cerrahi tedavi gerekebilir. TUR-P, prostat büyümesi tedavisinde uzun süredir kullanılan yerleşik yöntemlerden biridir. Bu işlemde idrar kanalından girilerek büyümüş prostat dokusu çıkarılır ve idrar akışı rahatlatılır. Lazer yöntemleri arasında yer alan HoLEP ve GreenLight gibi uygulamalarda prostat dokusu lazer enerjisiyle çıkarılır ya da küçültülür; bu yöntemler bazı hastalarda daha düşük kanama riskiyle öne çıkabilir. Çok büyük prostatlarda ise açık veya robotik cerrahi seçenekleri değerlendirilebilir. Hangi yöntemin uygun olduğu, muayene bulguları, tetkik sonuçları ve hastanın genel durumuna göre planlanır.

İyi Huylu Prostat Büyümesi (BPH) Hakkında Sıkça Sorulan Sorular